تیرآهن از پرکاربردترین و اصلی‌ترین محصولات و مقاطع فولادی در ساختمان‌سازی است. کیفیت تیرآهن و استفاده صحیح از آن در طول عمر سازه، استحکام و کاربری مناسب آن نقش اساسی دارد. اطلاع از روش‌های تشخیص تیرآهن تقلبی، معیوب و سالم از مهم‌ترین موضوعاتی است که اغلب خریداران به دنبال آن هستند. اگر مصرف‌کننده و خریدار تیرآهن(قیمت تیر آهن) هستید این مقاله را حتماً تا انتها بخوانید و با آهن آلات شکوهیان همراه باشید.

شناخت انواع تیرآهن

قبل از خرید تیرآهن باید اطلاعات کافی در مورد این محصول داشته باشید. با خصوصیات، کاربردها و روش استفاده از آن به خوبی آشنا شده و بتوانید انواع آن را از هم تشخیص دهید. شکل کلی یک تیرآهن از زاویه سطح مقطع آن را مشاهده می‌کنید. می‌دانید که تیرآهن از دو بال متصل به یک جان ساخته می‌شود. بر اساس ضخامت، طول و اندازه بال، جان و ارتفاع، می‌توان انواع مختلف تیرآهن را از هم متمایز کرد.

در شکل فوق علامت‌ها و حروف لاتین نشان‌دهنده مشخصات تیرآهن هستند:

  • h: سمت راست در تصویر، طول جان (سایز تیرآهن)
  • h سمت چپ فاصله بین لبه‌های داخلی دو بال
  • d: طول قسمت صاف جان
  • b: طول بال
  • r: شعاع انحنای محل اتصال بال و جان
  • tw: ضخامت جان
  • tf: ضخامت بال

تیرآهن بر اساس نوع کاربرد و خصوصیاتی که انتظار می‌رود داشته باشد، به شکل‌های مختلف و در چند نوع ساخته می‌شود. تیرآهن را با واحد شاخه شمارش می‌کنند و بر اساس وزن آن به فروش می‌رسانند. به همین دلیل است که تیرآهن‌های با سایز یکسان که در کارخانه‌های مختلف تولید شده‌اند، ممکن است قیمت ورق متفاوت داشته باشند.

  • تیرآهن معمولی (با استاندارد روسیه و چین – یا با استاندارد اروپا)
  • تیرآهن هاش یا بال پهن
  • تیرآهن لانه‌زنبوری یا مشبک

تیرآهن معمولی و تیرآهن هاش در اندازه بال با هم تفاوت دارند به همین دلیل به تیرآهن هاش، بال‌پهن نیز می‌گویند.

تیرآهن معمولی را اگر از زاویه سطح مقطع آن مشاهده کنیم به‌صورت I است؛ به همین دلیل به آن تیرآهن I نیز می‌گویند. تیرآهن معمولی در دو استاندارد متفاوت در بازار دیده می‌شود. شکل ظاهری این دو استاندارد کمی باهم تفاوت دارد.

تیرآهن بال‌پهن نیز به خاطر پهنای زیاد بال­هایش (پهنای بال نزدیک به/ یا برابر با سایز تیرآهن) و به خاطر شکل ظاهری سطح مقطع آن به حرف H، به آن تیرآهن هاش می‌گویند. تیرآهن بال پهن در دو نوع سنگین و سبک تولید می‌شوند.

علاوه بر موارد فوق علامت اختصاری مربوط به نوع تیرآهن نیز باید بر روی آن حک شده باشد. برخی از کارخانه‌ها علامت اختصاری را بر روی محصول حک نکرده و نام محصول، اطلاعات و مشخصات آن را فقط بر روی یک پلاک درج کرده و همراه محصول باربری می‌کنند.

در استاندارد اروپایی تیرآهن را با علامت اختصاری IPE، در استاندارد چین و روسیه با علامت INP، برای مشخص کردن تیرآهن بال پهن از علامت IPB و برای نشان دادن تیرآهن لانه‌زنبوری یا مشبک از علامت CPE استفاده می‌کنند. نکته قابل‌توجه این است که تیرآهن هاش در دو نوع سبک و سنگین تولید می‌شود و برای نشان دادن تیر هاش سبک از علامت HEA و برای نشان دادن تیر هاش سنگین از علامت HEB یا از حرف V در کنار نام IPB استفاده می‌شود.

نشان و علامت اختصاری

همان‌طور که می‌دانید کارخانه‌ها و تولیدکنندگان زیادی هستند که انواع مقاطع فولادی همچون تیرآهن را تولید می‌کنند. برای ساخت تیرآهن معمولاً از شمش‌های فولادی استفاده می‌شود. آلیاژ فولاد این شمش‌ها دارای عناصر مختلفی هستند. عناصر و درصد آن‌هاست که خصوصیات و ویژگی‌های محصول فولادی را رقم می‌زند.

از طرفی روش تولید تیرآهن در کارخانه‌های مختلف ممکن است با هم تفاوت داشته باشد، تفاوت در روش ساخت می‌تواند بر خصوصیات تیرآهن مؤثر باشد.

بنابراین بدیهی است که محصولات با سایز یکسان در کارخانه‌های مختلف دارای خصوصیات متفاوت باشند. به همین دلیل کارخانه برای متمایز کردن و مشخص کردن محصولات تولیدی خود را با علائم اختصاری خاصی نشانه‌گذاری می‌کنند. محصولات مختلف مثل میلگرد، تیرآهن و… همه دارای علامت و نشان مشخصی هستند.

هر کارخانه علامت مخصوص به خود را دارد که قبلاً ثبت شده و انحصاری است. به‌عنوان‌مثال تیرآهن‌های تولیدشده توسط کارخانه ذوب‌آهن اصفهان دارای نشان حک‌شده (به‌صورت برجسته) ESCO هستند.

بررسی نکات کلیدی در علامت اختصاری

در کارخانه‌ها پس از تولید محصول و خروج آن از خط تولید، برای بسته‌بندی و باربری آن پلاک‌هایی را همراه محصول قرار می‌دهند که در آن اطلاعاتی از محصول، عناصر تشکیل‌دهنده فلز و آلیاژ آن، روش ساخت، ابعاد، نشان اختصاری، نشان استاندارد و اطلاعاتی که ممکن است در کارخانه‌های مختلف متفاوت باشد.

به‌عنوان مثل دربسته بندی میلگردها(خرید میلگرد) از بندل (بندیل) استفاده می‌شود. تعداد زیادی شاخه میلگرد در هر بندیل بسته‌بندی‌شده و به هر بندیل دو عدد پلاک نصب می‌شود.

بنابراین بهتر است که علامت اختصاری کارخانه‌های مختلف تولیدکننده فولاد کشور با بشناسید. برخی از این علائم را در ادامه معرفی می‌کنیم.

  • برند ظفر بناب: ZN
  • کارخانه فایکو: FAICO
  • کارخانه جهان فولاد غرب: SFJ
  • فولاد کرمان: KSMR
  • نیشابور: KSC
  • آناهیتا: AGJU
  • کارخانه میانه: FF
  • فولاد یزد: IAS
  • راد همدان: RAD
  • کاوه تیمه داش: SFK
  • ذوب‌آهن اصفهان: ESCO
  • فولاد نورد کرمان: NFG
  • فولاد الماس: ATJU
  • فولاد شاهرود: SHS

محاسبه وزن محصولات

برای محاسبه وزن تیرآهن فرمول‌های خاصی وجود دارد. شما و هر شخص دیگری که بخواهد وزن تیرآهن را محاسبه کند می‌تواند بر اساس داده‌ها و اطلاعات موجود مثل طول، ارتفاع، ضخامت و … وزن هر تیرآهن را محاسبه کند؛ اما برای راحتی کار و سرعت در انجام کارها، به جای محاسبه دستی از جداول آماده‌ای به نام جداول وزن و جداول اشتال استفاده می‌شود.

در این جداول بر اساس نوع تیرآهن، ابعاد و استاندارد ساخت، وزن تیرآهن مشخص و محاسبه‌شده است. به‌عنوان‌مثال وزن تیرآهن سایز 12 در کارخانه ذوب‌آهن اصفهان 155، در کارخانه فایکو بین 130 تا 140 و در کارخانه بناب تبریز 130 است.

به طول کلی هنگام خرید تیرآهن باید به چند نکته توجه کرد. قیمت تیرآهن بر اساس وزن آن محاسبه می‌شود، هرچه وزن آن بیشتر باشد، قیمت بالاتری نیز دارد. تیرآهن سنگین الزاماً کیفیت بالاتری ندارد. به علاوه ممکن است در برخی موارد نیاز به تیر سبک داشته باشید. پس باید دقت داشته باشید تیرآهن مشخصات فنی موردنیاز شما را داشته باشد.

نتیجه

تیرآهن‌ها بر اساس استاندارد تولید می‌شوند، در کشور ما و در اغلب کارخانه‌ها ازجمله کارخانه ذوب‌آهن اصفهان، از استانداردهای اروپایی برای ساخت تیرآهن استفاده می‌شود. استاندارد ساخت تیرآهن (که بر روی آن حک می‌شود یا بر روی پلاک درج می‌شود) باید با مشخصات واقعی تیرآهن و محصولی که شما نیاز دارید تطابق داشته باشد. برای اطمینان از این مورد آزمایش‌های مختلف انجام می‌شود.

هنگام خرید تیرآهن با دقت شمارش شود تا با سفارش شما تطابق داشته باشد. به‌علاوه باید وزن تیرآهن چک شود تا با اندازه استاندارد یکسان باشد.